Trong bối cảnh kinh tế ngày càng phát triển, thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng đang trở thành một công cụ tài chính quan trọng giúp các doanh nghiệp và cá nhân tiếp cận vốn dễ dàng hơn. Loại hình thế chấp này cho phép sử dụng các quyền lợi từ hợp đồng chưa thực hiện để đảm bảo cho các khoản vay, từ đó thúc đẩy hoạt động kinh doanh và đầu tư. Hãy cùng ACC Vũng Tàu khám phá sâu hơn về chủ đề này để bạn có thể áp dụng hiệu quả trong thực tế.
1. Thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng là gì?
Thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng là hình thức sử dụng các quyền lợi tài chính mà một bên có thể nhận được từ hợp đồng trong tương lai làm tài sản đảm bảo cho khoản vay hoặc nghĩa vụ khác. Theo quy định tại Điều 169 Bộ luật Dân sự 2015, quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng bao gồm các quyền đòi nợ, quyền nhận tiền hoa hồng, hoặc quyền lợi từ hợp đồng dịch vụ, lao động, và có thể được thế chấp nếu chúng có giá trị kinh tế rõ ràng và có thể chuyển nhượng.
Việc thế chấp này không chỉ giúp người vay tiếp cận vốn nhanh chóng mà còn bảo vệ quyền lợi của bên cho vay thông qua cơ chế pháp lý chặt chẽ, đảm bảo rằng quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng vẫn duy trì giá trị cho đến khi hợp đồng gốc được thực hiện. Tuy nhiên, để hợp lệ, quyền tài sản phải được chứng minh là có khả năng thực hiện và không vi phạm các quy định tại Nghị định 21/2021/NĐ-CP về đăng ký giao dịch bảo đảm, vốn quy định rõ các thủ tục đăng ký để tránh tranh chấp.
2. Cơ sở pháp lý cho thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng
Cơ sở pháp lý chính cho thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng được xây dựng trên Bộ luật Dân sự 2015, cụ thể tại Chương XI về giao dịch bảo đảm. Theo Điều 169 và Điều 171 của Bộ luật này, quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng được công nhận là tài sản có thể thế chấp nếu chúng đáp ứng các tiêu chí như khả năng định giá, tính chuyển nhượng và không bị hạn chế bởi pháp luật.
Ngoài ra, Nghị định 21/2021/NĐ-CP quy định về đăng ký giao dịch bảo đảm, yêu cầu các bên phải đăng ký tại Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm để đảm bảo tính công khai và hiệu lực của giao dịch. Ví dụ, nếu quyền tài sản phát sinh từ một hợp đồng dịch vụ, người thế chấp cần chứng minh quyền đó theo Thông tư 02/2020/TT-BTP, vốn hướng dẫn chi tiết về hồ sơ đăng ký. Ở cấp địa phương, thẩm quyền quyết định thuộc Sở Tư pháp hoặc Cục Đăng ký quốc gia, tùy theo quy định tại Luật Đất đai 2024 và các văn bản liên quan, nhưng đối với quyền tài sản không liên quan đến đất đai, việc đăng ký tập trung tại trung ương theo Nghị định 21/2021/NĐ-CP.
Xem thêm: Thuê tài sản của cá nhận có phải khai thuế không? mới
3. Quy trình thực hiện thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng
Quy trình thực hiện thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng cần tuân thủ nghiêm ngặt để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả.
Bước 1: Xác định và đánh giá quyền tài sản
Trước tiên, các bên phải xác định rõ quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng, chẳng hạn như quyền nhận thanh toán từ một hợp đồng cung cấp dịch vụ. Quyền này cần được đánh giá bởi chuyên gia định giá theo hướng dẫn tại Thông tư 02/2020/TT-BTP, đảm bảo giá trị của nó đủ để làm tài sản đảm bảo.
Bước 2: Lập hợp đồng thế chấp
Sau khi đánh giá, các bên lập hợp đồng thế chấp chi tiết, bao gồm mô tả quyền tài sản, giá trị ước tính và điều kiện giải chấp. Hợp đồng phải được công chứng theo quy định tại Luật Công chứng 2024 Điều 49, để đảm bảo tính ràng buộc pháp lý.
Bước 3: Đăng ký giao dịch bảo đảm
Tiếp theo, hợp đồng thế chấp phải được đăng ký tại Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm theo Nghị định 21/2021/NĐ-CP. Quy trình đăng ký bao gồm nộp hồ sơ điện tử hoặc trực tiếp, với thời hạn xử lý khoảng 3-5 ngày làm việc.
Bước 4: Giám sát và thực hiện
Sau đăng ký, các bên cần giám sát việc thực hiện hợp đồng gốc để đảm bảo quyền tài sản vẫn tồn tại. Nếu xảy ra vi phạm, bên cho vay có quyền thực thi theo Điều 176 Bộ luật Dân sự 2015, bao gồm bán đấu giá quyền tài sản.
Xem thêm: Khái niệm định giá tài sản tiếng anh là gì?
4. Lợi ích và rủi ro khi thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng
Thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mang lại nhiều lợi ích quan trọng, chẳng hạn như giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn nhanh chóng mà không cần sử dụng tài sản hiện hữu, theo Điều 169 Bộ luật Dân sự 2015. Ngoài ra, hình thức này còn thúc đẩy tính linh hoạt trong kinh doanh, với các quy định tại Nghị định 21/2021/NĐ-CP đảm bảo quyền lợi của bên cho vay thông qua cơ chế đăng ký minh bạch.
Tuy nhiên, rủi ro cũng đáng kể, như khả năng quyền tài sản không được thực hiện do bên thứ ba vi phạm hợp đồng gốc, dẫn đến mất mát tài chính. Để giảm thiểu, các bên cần tuân thủ Thông tư 02/2020/TT-BTP về đánh giá rủi ro, đồng thời xem xét các yếu tố địa phương nếu quyền tài sản liên quan đến khu vực cụ thể, với thẩm quyền quyết định thuộc Sở Tư pháp theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025
5. Câu hỏi thường gặp
Thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng có thể áp dụng cho hợp đồng lao động không?
Có, thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng có thể áp dụng cho hợp đồng lao động nếu quyền tài sản là khoản tiền thưởng hoặc hoa hồng có thể định giá, theo Điều 171 Bộ luật Dân sự 2015.
Ai có thẩm quyền đăng ký thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng?
Thẩm quyền đăng ký thuộc Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm, theo Điều 5 Nghị định 21/2021/NĐ-CP, bất kể địa phương.
Thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng có thể bị hủy nếu hợp đồng gốc thay đổi không?
Có thể, nếu hợp đồng gốc thay đổi dẫn đến quyền tài sản mất giá trị, theo Điều 176 Bộ luật Dân sự 2015.
Thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng không chỉ là công cụ tài chính mạnh mẽ mà còn là giải pháp pháp lý an toàn cho các giao dịch kinh doanh. Với sự hỗ trợ chuyên sâu từ các chuyên gia, bạn có thể tối ưu hóa lợi ích và giảm thiểu rủi ro. Hãy liên hệ ACC Vũng Tàu ngay hôm nay để được tư vấn miễn phí và hỗ trợ thực hiện thủ tục một cách hiệu quả.
Để lại một bình luận