ACC Vũng Tàu

TCVN 8071:2009 quy định quy tắc thực hành chống sét và tiếp đất cho các công trình viễn thông, nhằm bảo vệ thiết bị, đường dây và con người khỏi tác động của sét. Tiêu chuẩn này được xây dựng trên cơ sở chuyển đổi TCN 68-174:2006 và tham chiếu các khuyến nghị của ITU, ETSI cùng tiêu chuẩn quốc tế IEC 62305. Cùng ACC Vũng Tàu tìm hiểu để nắm rõ cách bảo vệ công trình viễn thông hiệu quả trước sét.

1. TCVN 8071:2009 được xây dựng để giải quyết vấn đề gì

Tiêu chuẩn TCVN 8071:2009 ra đời nhằm thống nhất các biện pháp chống sét và tiếp đất cho công trình viễn thông, khắc phục tình trạng thiếu quy định dẫn đến hư hỏng thiết bị và nguy hiểm cho con người khi sét đánh.

• Nhu cầu bảo vệ thiết bị viễn thông trước sét ngày càng cấp thiết: Vào những năm 2000, hệ thống viễn thông tại Việt Nam phát triển mạnh với nhiều nhà trạm, cột ăng ten và đường dây, nhưng sét đánh thường gây hỏng thiết bị chuyển mạch, truyền dẫn, dẫn đến gián đoạn dịch vụ và thiệt hại kinh tế lớn.
• Cơ sở chuyển đổi và tham chiếu quốc tế: Tiêu chuẩn được xây dựng từ TCN 68-174:2006, tham khảo ITU-T K-series, ETSI và IEC 62305, do Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện biên soạn, Bộ Thông tin và Truyền thông đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
• Phạm vi áp dụng toàn diện: Áp dụng cho nhà trạm viễn thông, cột ăng ten, đường dây thông tin, đường điện lưới phục vụ trạm, cùng các yêu cầu khảo sát, thiết kế, thi công, nghiệm thu và quản lý hệ thống chống sét, tiếp đất.
• Ý nghĩa trong giảm thiểu rủi ro: Tiêu chuẩn cung cấp giải pháp đồng bộ từ chống sét đánh trực tiếp, sét lan truyền đến tiếp đất đẳng thế, giúp bảo vệ thiết bị, đảm bảo an toàn cho nhân viên và duy trì liên tục dịch vụ viễn thông.

2. Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8071:2009 là gì?  Ý nghĩa

TCVN 8071:2009 là tiêu chuẩn quốc gia quy định toàn diện các yêu cầu chống sét và tiếp đất cho công trình viễn thông, đảm bảo bảo vệ thiết bị và con người trước tác động của sét.

• Yêu cầu hệ thống chống sét đánh trực tiếp: Hệ thống phải bao gồm điện cực thu sét (dạng thanh, dây hoặc lưới), dây thoát sét và hệ thống điện cực tiếp đất, với điện trở tiếp đất không lớn hơn 10 Ω, đảm bảo tản nhanh năng lượng sét và giảm nguy cơ hư hỏng công trình.
• Yêu cầu thiết bị chống sét lan truyền (SPD): Phải lắp SPD trên đường điện lực hạ áp và đường dây tín hiệu tại cổng vào nhà trạm, lựa chọn theo điện áp bảo vệ và dòng xung sét, đảm bảo hạn chế quá áp đột biến và bảo vệ thiết bị nhạy cảm.
• Yêu cầu cấu hình đấu nối và tiếp đất: Nhà trạm phải có mạng liên kết chung (CBN), tấm tiếp đất chính (MET) và các mạng liên kết BN (M-BN, M-IBN, S-IBN), đảm bảo đẳng thế, giảm dòng rò và bảo vệ thiết bị điện tử khỏi nhiễu điện từ.
• Yêu cầu đối với nhà thuê bao và trạm điện tử ở xa: Nhà thuê bao lớn áp dụng cấu hình như nhà trạm, nhà thuê bao nhỏ trang bị MET và mạng CBN đơn giản, trạm điện tử ở xa sử dụng cấu trúc che chắn bảo vệ thiết bị (EEE) hoặc cabin (EEC) với tiếp đất đẳng thế.

Xem thêm: Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1693:2008 là gì? mới

3. Yêu cầu hệ thống chống sét đánh trực tiếp theo TCVN 8071:2009

TCVN 8071:2009 quy định chi tiết hệ thống chống sét đánh trực tiếp, từ điện cực thu sét đến dây thoát sét và tiếp đất, nhằm bảo vệ toàn bộ công trình viễn thông.

• Điện cực thu sét dạng Franklin: Điện cực phải làm bằng đồng, nhôm hoặc thép với tiết diện tối thiểu 35 mm² (đồng), 70 mm² (nhôm), 50 mm² (thép), bố trí tạo vùng bảo vệ che phủ toàn bộ công trình, đảm bảo không bị hư hỏng do dòng sét và ăn mòn.
• Dây thoát sét: Dây phải đi thẳng, ngắn nhất, bán kính cong không nhỏ hơn 20 cm, tiết diện tối thiểu 16 mm² (đồng), 25 mm² (nhôm), 50 mm² (thép), nối với điện cực thu sét bằng hàn hoặc bắt vít, điện trở mối nối không vượt 0,05 Ω.
• Số lượng và bố trí dây thoát sét: Cần ít nhất 2 dây thoát sét, khoảng cách trung bình giữa các dây từ 10 m đến 25 m tùy mức bảo vệ, liên kết ngang bằng vòng dây cách nhau 20 m, đảm bảo tản sét đều và giảm điện thế chênh lệch.
• Hệ thống điện cực tiếp đất: Điện trở tiếp đất không lớn hơn 10 Ω, sử dụng điện cực thẳng đứng, nằm ngang hoặc vòng ring, vật liệu chống ăn mòn, đảm bảo tản năng lượng sét nhanh chóng và duy trì đẳng thế cho toàn hệ thống.

Xem thêm: Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 10585:2014 là gì? những điều cần biết

4. Yêu cầu lắp đặt thiết bị chống sét lan truyền (SPD) theo TCVN 8071:2009

TCVN 8071:2009 quy định rõ ràng việc lựa chọn và lắp đặt thiết bị chống sét lan truyền (SPD) để bảo vệ đường điện lực và đường dây tín hiệu khỏi quá áp do sét gây ra.

• Nguyên tắc lựa chọn SPD: Lựa chọn dựa trên điện áp yêu cầu bảo vệ của thiết bị và dòng xung sét tại vùng chống sét (LPZ), đảm bảo SPD phù hợp với mức độ khắc nghiệt của trường điện từ do sét, từ LPZ 0 đến LPZ 2.
• Vị trí lắp đặt SPD: Phải lắp tại cổng vào nhà trạm trên đường điện lực hạ áp và đường dây tín hiệu, độ dài dây đất từ SPD đến tấm tiếp đất chính (MET) càng ngắn càng tốt, tránh vòng dây gây tăng điện cảm.
• Yêu cầu kỹ thuật SPD: Thiết bị phải có bộ phận hiển thị hoặc cảnh báo trạng thái làm việc, phù hợp tiêu chuẩn tương ứng, đảm bảo hạn chế quá áp đột biến và rẽ dòng sét hiệu quả, bảo vệ thiết bị viễn thông nhạy cảm.
• Phối hợp SPD đa cấp: Đối với đường dây dài hoặc nhiều tầng bảo vệ, cần phối hợp SPD cấp 1 (tại cổng vào) với SPD cấp 2 hoặc cấp 3 (gần thiết bị), đảm bảo giảm dần mức quá áp và bảo vệ toàn diện hệ thống.

5. Yêu cầu khảo sát, đo đạc và nghiệm thu theo TCVN 8071:2009

TCVN 8071:2009 quy định chặt chẽ quy trình khảo sát, đo đạc và nghiệm thu hệ thống chống sét, tiếp đất để đảm bảo chất lượng và hiệu quả bảo vệ lâu dài.

• Nhiệm vụ khảo sát công trình: Khảo sát đặc điểm khí tượng (số ngày dông), điện trở suất đất, cấu trúc nhà trạm, cột ăng ten, đường dây vào trạm, công trình lân cận và địa hình, nhằm thu thập dữ liệu chính xác để thiết kế hệ thống chống sét phù hợp.
• Phương pháp đo điện trở suất đất: Sử dụng phương pháp thăm dò điện cực mẫu hoặc phương pháp Wenner/Schlumberger với 4 điện cực, tính toán điện trở suất theo công thức để xác định giá trị đất ở các độ sâu khác nhau, đảm bảo thiết kế tiếp đất chính xác.
• Yêu cầu nghiệm thu hệ thống: Kiểm tra điện trở tiếp đất (không lớn hơn 10 Ω), liên kết đẳng thế, lắp đặt SPD, dây thoát sét và điện cực thu sét, lập biên bản nghiệm thu với số liệu đo thực tế và xác nhận phù hợp tiêu chuẩn.
• Quản lý và bảo trì định kỳ: Sau nghiệm thu, tổ chức phải lập kế hoạch kiểm tra, đo đạc định kỳ hàng năm, đặc biệt sau mùa mưa bão, đảm bảo hệ thống chống sét và tiếp đất luôn hoạt động hiệu quả và an toàn.

6. Câu hỏi thường gặp về TCVN 8071:2009

TCVN 8071:2009 áp dụng cho những công trình nào?

Tiêu chuẩn áp dụng cho nhà trạm viễn thông, cột ăng ten, đường dây thông tin và đường điện lưới phục vụ trạm, bao gồm khảo sát, thiết kế, thi công, nghiệm thu và quản lý hệ thống chống sét, tiếp đất.

Điện trở tiếp đất tối đa theo tiêu chuẩn là bao nhiêu?

Điện trở tiếp đất của hệ thống điện cực tiếp đất không được lớn hơn 10 Ω, đảm bảo tản nhanh năng lượng sét và duy trì đẳng thế cho toàn bộ công trình viễn thông.

Khi nào cần lắp thiết bị chống sét lan truyền (SPD)?

SPD phải được lắp tại cổng vào nhà trạm trên đường điện lực hạ áp và đường dây tín hiệu để bảo vệ thiết bị khỏi quá áp đột biến do sét lan truyền, lựa chọn theo điện áp bảo vệ và dòng xung sét.

Tại sao phải đo điện trở suất đất trong khảo sát?

Đo điện trở suất đất giúp xác định đặc điểm địa chất, tính toán chính xác điện cực tiếp đất và thiết kế hệ thống tản sét hiệu quả, đảm bảo điện trở tiếp đất đạt yêu cầu dưới 10 Ω.

Tiêu chuẩn TCVN 8071:2009 dù đã được ban hành từ năm 2009 nhưng vẫn là tài liệu quan trọng và được áp dụng rộng rãi trong lĩnh vực viễn thông tại Việt Nam hiện nay. Hãy đồng hành cùng ACC Vũng Tàu để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích khác.