ACC Vũng Tàu

TCVN 3624:1981 là tiêu chuẩn quốc gia quy định quy tắc nghiệm thu và phương pháp thử đối với các mối nối tiếp xúc điện, đóng vai trò nền tảng trong việc đảm bảo độ tin cậy, độ bền và an toàn của các kết nối điện trong hệ thống điện lực, công nghiệp và dân dụng. Cùng ACC Vũng Tàu tìm hiểu chi tiết về tiêu chuẩn này để nắm rõ các yêu cầu kỹ thuật và giá trị ứng dụng thực tế.

1. Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 3624:1981 là gì?

TCVN 3624:1981 là tiêu chuẩn được ban hành năm 1981 bởi Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, quy định các quy tắc nghiệm thu và phương pháp thử đối với mọi loại mối nối tiếp xúc điện (ép nguội, hàn, bắt bulông, bắt vít, hàn hóa nhiệt, ép thủy lực…). Tiêu chuẩn này là tài liệu tham chiếu cơ bản trong ngành điện lực Việt Nam suốt nhiều thập kỷ.

Phạm vi áp dụng bao gồm các mối nối tiếp xúc điện trong đường dây điện, trạm biến áp, tủ điện, bảng điện, động cơ điện, thiết bị đóng cắt và các kết nối điện trong công trình dân dụng, công nghiệp. Tiêu chuẩn không áp dụng cho mối nối hàn chịu lực cơ học (phải tuân thủ tiêu chuẩn riêng) và các mối nối đặc biệt trong môi trường ăn mòn cao.

Về căn cứ pháp lý, TCVN 3624:1981 được tham chiếu trực tiếp trong Luật Điện lực 2004 (hiện nay là Luật Điện lực 2024), yêu cầu hệ thống điện phải đảm bảo an toàn và chất lượng theo tiêu chuẩn quốc gia. Ngoài ra, Nghị định 14/2014/NĐ-CP (hiện nay là Nghị định 62/2025/NĐ-CP) về an toàn điện quy định rõ trách nhiệm nghiệm thu mối nối tiếp xúc theo tiêu chuẩn kỹ thuật, đặc biệt đối với các công trình điện lực và hệ thống điện trong nhà máy, khu công nghiệp.

2. Các loại mối nối tiếp xúc điện và yêu cầu nghiệm thu theo TCVN 3624:1981

TCVN 3624:1981 phân loại và quy định yêu cầu nghiệm thu riêng cho từng loại mối nối tiếp xúc điện nhằm đảm bảo độ tin cậy lâu dài và điện trở chuyển tiếp thấp. Các yêu cầu này là cơ sở để đơn vị thi công và giám sát đánh giá chất lượng từng mối nối.

• Mối nối ép nguội phải có dấu ép rõ nét, không có vết nứt, biến dạng, điện trở chuyển tiếp không vượt quá 1,2 lần điện trở đoạn dây tương ứng.
• Mối nối hàn hóa nhiệt (hàn nhiệt nhôm-đồng) phải có bề mặt nhẵn, không lỗ khí, không lẫn xỉ, chiều dài mối hàn đạt ít nhất 1,5 lần chiều rộng thanh dẫn.
• Mối nối bulông phải siết lực đúng mô-men xoắn quy định (theo đường kính bulông và cấp bền), có đai ốc chặn, mặt tiếp xúc phẳng, sạch, điện trở chuyển tiếp không vượt quá 1,5 lần điện trở đoạn dây.
• Mối nối bắt vít phải có răng cưa chống xoay, đai ốc chặn, điện trở chuyển tiếp không vượt quá 1,3 lần điện trở đoạn dây.

Mỗi mối nối sau khi nghiệm thu phải được ghi biên bản, chụp ảnh và đánh dấu nhận diện để theo dõi trong quá trình vận hành. Các yêu cầu này giúp giảm thiểu sự cố quá nhiệt và đảm bảo an toàn hệ thống điện theo Luật Điện lực 2004.

Xem thêm: Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6017:1995 là gì? những điều cần biết

3. Phương pháp thử và tiêu chí chấp nhận theo TCVN 3624:1981

TCVN 3624:1981 quy định các phương pháp thử thực tế để kiểm tra chất lượng mối nối tiếp xúc điện, bao gồm đo điện trở chuyển tiếp, thử chịu tải nhiệt và kiểm tra bằng mắt thường. Các phương pháp này là cơ sở để nghiệm thu và giám sát chất lượng mối nối.

Phương pháp đo điện trở chuyển tiếp sử dụng thiết bị đo điện trở vi sai (micro-ohmmeter) hoặc phương pháp rơi áp, đo ở dòng điện thử nghiệm (thường 100–1000 A tùy tiết diện dây), giá trị đo không vượt quá giới hạn quy định (thường 1,2–1,5 lần điện trở đoạn dây tương ứng). Thử chịu tải nhiệt thực hiện bằng cách cho dòng điện định mức chạy qua mối nối trong 1–2 giờ, đo nhiệt độ bằng nhiệt kế tiếp xúc hoặc camera nhiệt, nhiệt độ mối nối không vượt quá nhiệt độ đoạn dây liền kề quá 5–10°C.

Kiểm tra bằng mắt thường và kính lúp để phát hiện vết nứt, biến dạng, oxit hóa, thiếu hàn, bu lông lỏng. Mối nối đạt khi thỏa mãn đồng thời ba tiêu chí: điện trở chuyển tiếp đạt yêu cầu, nhiệt độ tăng không bất thường và không có khuyết tật bề mặt. Các phương pháp thử này đảm bảo mối nối có độ tin cậy cao và tuân thủ Nghị định 14/2014/NĐ-CP về an toàn điện.

Xem thêm: Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 14001:2015 là gì? những điều cần biết

4. Quy trình nghiệm thu mối nối tiếp xúc điện theo TCVN 3624:1981

TCVN 3624:1981 hướng dẫn quy trình nghiệm thu mối nối tiếp xúc điện một cách có hệ thống để đảm bảo chất lượng trước khi đưa hệ thống vào vận hành. Quy trình này là cơ sở để đơn vị thi công, giám sát và chủ đầu tư thống nhất đánh giá.

Quy trình nghiệm thu được thực hiện theo các bước rõ ràng.

Bước 1: Kiểm tra hồ sơ thi công (bản vẽ, nhật ký hàn/ép, chứng chỉ vật liệu, lực siết bulông nếu có).

Bước 2: Kiểm tra bằng mắt thường và kính lúp toàn bộ mối nối, phát hiện khuyết tật bề mặt (vết nứt, oxit, thiếu hàn, bu lông lỏng).

Bước 3: Đo điện trở chuyển tiếp bằng thiết bị đo vi sai ở dòng điện thử nghiệm, so sánh với giá trị cho phép.

Bước 4: Thử chịu tải nhiệt (nếu yêu cầu) bằng cách cho dòng điện định mức chạy qua, đo nhiệt độ và kiểm tra sự chênh lệch nhiệt độ.

Bước 5: Lập biên bản nghiệm thu với hình ảnh, kết quả đo, kết luận đạt/không đạt và ký xác nhận của các bên liên quan.

Quy trình này giúp phát hiện và khắc phục kịp thời khuyết tật, đảm bảo an toàn hệ thống điện theo Luật Điện lực 2004 (hiện nay là Luật Điện lực 2024) và các quy định về nghiệm thu công trình.

5. Câu hỏi thường gặp về TCVN 3624:1981

TCVN 3624:1981 hiện còn hiệu lực không và có bị thay thế chưa?

TCVN 3624:1981 vẫn đang hiệu lực và được tham chiếu rộng rãi trong nghiệm thu mối nối tiếp xúc điện tại Việt Nam. Tiêu chuẩn chưa bị thay thế hoàn toàn, nhưng trong một số trường hợp hiện đại (đặc biệt cáp trung thế, cao thế) doanh nghiệp có thể kết hợp với IEC 61238 hoặc TCVN 6614 để đáp ứng yêu cầu cao hơn.

Điện trở chuyển tiếp tối đa của mối nối theo TCVN 3624:1981 được quy định như thế nào?

Điện trở chuyển tiếp không được vượt quá 1,2–1,5 lần điện trở đoạn dây dẫn tương ứng (tùy loại mối nối: ép nguội 1,2 lần, bulông 1,5 lần). Giá trị này được đo bằng thiết bị đo vi sai ở dòng điện thử nghiệm để đảm bảo không gây quá nhiệt khi vận hành.

Thử chịu tải nhiệt theo tiêu chuẩn này thực hiện ra sao?

Cho dòng điện định mức chạy qua mối nối trong 1–2 giờ, đo nhiệt độ bằng nhiệt kế tiếp xúc hoặc camera nhiệt. Nhiệt độ mối nối không được vượt quá nhiệt độ đoạn dây liền kề quá 5–10°C. Đây là phương pháp quan trọng để kiểm tra khả năng chịu tải lâu dài.

Nếu mối nối không đạt TCVN 3624:1981 thì xử lý như thế nào?

Mối nối không đạt phải được tháo ra, làm sạch tiếp xúc, thi công lại theo đúng kỹ thuật và kiểm tra lại toàn bộ các chỉ tiêu. Đơn vị thi công chịu trách nhiệm sửa chữa miễn phí trong thời gian bảo hành, đồng thời báo cáo sự cố cho cơ quan quản lý điện lực địa phương nếu cần.

Nếu bạn đang cần hỗ trợ nghiệm thu mối nối tiếp xúc điện, kiểm tra chất lượng hệ thống điện theo TCVN 3624:1981 hoặc tư vấn an toàn điện trong công trình, hãy liên hệ ACC Vũng Tàu ngay để được hướng dẫn chi tiết, hỗ trợ nhanh chóng và đảm bảo tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật. Chúng tôi sẵn sàng đồng hành cùng bạn!