ACC Vũng Tàu

Trong xây dựng công trình, khả năng chống thấm nước của bê tông là yếu tố quyết định độ bền và tuổi thọ kết cấu, đặc biệt với các công trình ngầm, bể chứa hoặc nền móng tiếp xúc thường xuyên với nước. TCVN 3116:1993 chính là tiêu chuẩn quốc gia quy định phương pháp thử độ chống thấm nước của bê tông nặng bằng cách tăng dần áp lực nước lên mẫu thử. Cùng ACC Vũng Tàu tìm hiểu chi tiết về tiêu chuẩn này ngay sau đây.

1. Tổng quan về TCVN 3116:1993

TCVN 3116:1993 là tiêu chuẩn Việt Nam quy định phương pháp xác định độ chống thấm nước cho bê tông nặng.

• Phạm vi áp dụng chính: Tiêu chuẩn áp dụng cho bê tông nặng chế tạo trên cơ sở chất kết dính thủy lực với cỡ hạt lớn nhất của cốt liệu đến 40 mm, sử dụng phương pháp tăng áp lực nước dần dần để kiểm tra khả năng chống thấm của mẫu thử hình trụ.
• Mục tiêu kiểm soát chất lượng: Tiêu chuẩn giúp xác định cấp chống thấm (B2 đến B12) bằng áp lực nước tối đa mà bốn trong sáu viên mẫu chưa bị thấm xuyên, đảm bảo bê tông đáp ứng yêu cầu kỹ thuật cho các công trình chịu nước hoặc ẩm ướt.
• Cơ sở chuẩn bị mẫu thử: Mẫu được chế tạo theo TCVN 3105:1993, mỗi tổ gồm 6 viên trụ đường kính và chiều cao 150 mm, thử ở tuổi bê tông tương ứng với thời điểm nghiệm thu kết cấu, không sớm hơn 28 ngày.
• Liên hệ với các tiêu chuẩn liên quan: Tiêu chuẩn tham chiếu TCVN 3105:1993 về lấy mẫu và đúc mẫu, đồng thời là cơ sở kỹ thuật cho việc nghiệm thu chống thấm theo các quy phạm xây dựng hiện hành.

TCVN 3116:1993 mang tên “Bê tông – Phương pháp xác định khối lượng thể tích” nhưng thực chất tập trung vào phương pháp thử độ chống thấm nước của bê tông nặng.

• Thiết bị thử nghiệm chính: Máy thử độ chống thấm với hệ thống bơm nước tăng áp, bàn kẹp mẫu bằng gioăng cao su và bu lông hãm, cùng các dụng cụ phụ như bàn chải sắt, paraphin hoặc mỡ bi ôtô, tủ sấy 200 °C và giá ép mẫu để chuẩn bị và thử nghiệm chính xác.
• Chuẩn bị mẫu trước thử: Mẫu trụ 150 mm phải được tẩy sạch màng hồ xi măng hai mặt đáy bằng bàn chải sắt, sấy nóng áo thép đến 60 °C, quét paraphin hoặc mỡ đặc để lấp đầy khe hở khi ép mẫu vào áo, đảm bảo không có rò rỉ bên hông trong quá trình thử.
• Quy trình tăng áp lực nước: Bơm nước đầy hệ thống, xả hết không khí, tăng áp từng cấp 2 daN/cm² và giữ mỗi cấp 16 giờ, tiếp tục đến khi bốn trong sáu viên mẫu bị thấm xuyên, cấp chống thấm là áp lực tối đa trừ đi 2 daN/cm².
• Kết quả và ký hiệu cấp chống thấm: Độ chống thấm được ký hiệu B2, B4, B6, B8, B10 hoặc B12 tương ứng với áp lực nước tối đa mà bốn viên mẫu chưa thấm, phản ánh khả năng chống thấm của bê tông trong điều kiện sử dụng thực tế.

2. Quy trình chuẩn bị và lắp đặt mẫu thử

Chuẩn bị mẫu đúng cách là bước quan trọng để đảm bảo kết quả thử độ chống thấm theo TCVN 3116:1993 có độ tin cậy cao.

• Yêu cầu về tuổi và trạng thái mẫu: Mẫu phải được thử ở tuổi bê tông tương ứng với thời điểm nghiệm thu kết cấu, không sớm hơn 28 ngày, bảo dưỡng và đóng rắn trong điều kiện giống hệt kết cấu thực tế, đồng thời thử ở trạng thái độ ẩm và nhiệt độ phòng thí nghiệm để phản ánh chính xác khả năng chống thấm.
• Xử lý bề mặt mẫu trước thử: Dùng bàn chải sắt tẩy sạch màng hồ xi măng trên hai mặt đáy để tránh ảnh hưởng đến quá trình thấm nước, đảm bảo mặt tiếp xúc với áp lực nước sạch và phẳng, giúp nước chỉ thấm qua thân mẫu chứ không phải qua bề mặt.
• Ép mẫu vào áo thép kín nước: Sấy nóng áo thép đến 60 °C, quét đều paraphin hoặc mỡ bi ôtô đun chảy lên thành mẫu, ép mẫu vào áo sao cho khe hở được lấp đầy hoàn toàn bằng chất kín, ngăn chặn rò rỉ bên hông và đảm bảo áp lực nước chỉ tác dụng lên thân mẫu.
• Kiểm tra mẫu trước khi thử: Loại bỏ các mẫu có rỗ, nứt hoặc khuyết tật bề mặt, nếu cần phải đúc lại mẫu mới bằng đúng vật liệu và phương pháp thi công hoặc khoan mẫu trực tiếp từ kết cấu để đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

Xem thêm: Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6017:1995 là gì? những điều cần biết

3. Tiến hành thử nghiệm và tính kết quả chống thấm

Quy trình thử nghiệm theo TCVN 3116:1993 được thực hiện từng bước nghiêm ngặt để xác định cấp chống thấm chính xác.

• Lắp đặt và loại bỏ không khí: Kẹp chặt sáu áo mẫu vào bàn máy bằng gioăng cao su và bu lông hãm, bơm nước đầy ống và khoang chứa, mở van xả để loại bỏ hoàn toàn không khí giữa các mẫu và cột nước, sau đó đóng van để đảm bảo áp lực nước tác dụng đều lên toàn bộ mặt mẫu.
• Tăng áp lực từng cấp: Tăng áp lực nước dần dần từng cấp 2 daN/cm², giữ mỗi cấp trong 16 giờ để quan sát sự thấm nước, tiếp tục tăng đến khi bốn trong sáu viên mẫu bị nước xuyên qua bề mặt, lúc này khóa van và ngừng thử viên mẫu bị thấm.
• Xác định cấp chống thấm: Cấp chống thấm là áp lực nước tối đa mà ở đó bốn viên mẫu chưa bị thấm xuyên, tính bằng cấp áp lực cuối cùng trừ đi 2 daN/cm², ký hiệu từ B2 đến B12 tùy theo giá trị áp lực đạt được trong thử nghiệm.
• Ghi nhận và lập biên bản thử: Biên bản phải ghi rõ ký hiệu mẫu, nơi lấy mẫu, ngày thử và tuổi bê tông lúc thử, cấp chống thấm nước đạt được, chữ ký người thử, đảm bảo hồ sơ đầy đủ để phục vụ nghiệm thu và theo dõi chất lượng công trình.

Xem thêm: Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 10585:2014 là gì? những điều cần biết

4. Ý nghĩa thực tiễn và liên hệ với quy định pháp luật hiện hành

TCVN 3116:1993 mang lại giá trị lớn trong việc kiểm soát chất lượng bê tông chống thấm tại Việt Nam.

• Đảm bảo độ bền công trình chịu nước: Phương pháp thử giúp xác định chính xác cấp chống thấm, từ đó chọn bê tông phù hợp cho bể chứa, móng ngập nước, hầm ngầm hoặc công trình thủy lợi, giảm nguy cơ thấm dột gây hư hỏng kết cấu và ảnh hưởng đến tuổi thọ công trình.
• Hỗ trợ nghiệm thu và chứng nhận chất lượng: Tiêu chuẩn là cơ sở kỹ thuật để nghiệm thu chống thấm theo QCVN 16:2021/BXD về sản phẩm vật liệu xây dựng và Nghị định 06/2021/NĐ-CP hướng dẫn Luật Xây dựng, vẫn còn hiệu lực, giúp công trình đạt yêu cầu kỹ thuật và pháp lý.
• Giảm thiểu rủi ro trong thi công: Việc áp dụng đúng tiêu chuẩn giúp phát hiện sớm bê tông không đạt cấp chống thấm, điều chỉnh phối trộn hoặc biện pháp thi công kịp thời, tránh sửa chữa tốn kém và đảm bảo an toàn sử dụng lâu dài.
• Thúc đẩy chất lượng vật liệu xây dựng: Tiêu chuẩn góp phần nâng cao ý thức kiểm tra chất lượng bê tông của nhà thầu và đơn vị sản xuất, hỗ trợ hội nhập với các tiêu chuẩn quốc tế về chống thấm, tạo lợi thế cho các dự án xây dựng trong nước và quốc tế.

5. Câu hỏi thường gặp về TCVN 3116:1993

TCVN 3116:1993 áp dụng cho loại bê tông nào?

Tiêu chuẩn áp dụng cho bê tông nặng chế tạo trên cơ sở chất kết dính thủy lực với cỡ hạt lớn nhất của cốt liệu đến 40 mm, sử dụng mẫu trụ đường kính và cao 150 mm để thử độ chống thấm bằng phương pháp tăng áp lực nước.

Mẫu thử chống thấm cần bao nhiêu viên?

Mỗi tổ thử gồm 6 viên trụ, thử ở tuổi bê tông tương ứng với thời điểm nghiệm thu kết cấu, không sớm hơn 28 ngày, bảo dưỡng trong điều kiện giống hệt kết cấu thực tế để đảm bảo tính đại diện.

Cấp chống thấm được xác định như thế nào?

Cấp chống thấm là áp lực nước tối đa mà ở đó bốn trong sáu viên mẫu chưa bị thấm xuyên, tính bằng cấp áp lực cuối cùng trừ đi 2 daN/cm², ký hiệu từ B2 đến B12 tùy theo giá trị áp lực đạt được.

Tiêu chuẩn này liên quan đến quy định nào còn hiệu lực?

TCVN 3116:1993 là tài liệu kỹ thuật quan trọng cho QCVN 16:2021/BXD về sản phẩm vật liệu xây dựng và Nghị định 06/2021/NĐ-CP hướng dẫn Luật Xây dựng, vẫn đang có hiệu lực, yêu cầu kiểm tra độ chống thấm bê tông trong nghiệm thu công trình.

Tóm lại, TCVN 3116:1993 là tiêu chuẩn thiết yếu giúp xác định độ chống thấm nước của bê tông nặng một cách chính xác, góp phần nâng cao chất lượng và độ bền công trình xây dựng. Hãy đồng hành cùng ACC Vũng Tàu để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích khác.