ACC Vũng Tàu

TCVN 10289:2014 là tiêu chuẩn quốc gia quan trọng quy định về hiệu suất năng lượng cho tủ giữ lạnh thương mại, giúp kiểm soát tiêu thụ điện năng trong các cơ sở kinh doanh thực phẩm, siêu thị và cửa hàng tiện lợi. Cùng ACC Vũng Tàu tìm hiểu chi tiết để nắm rõ những nội dung cốt lõi.

1. Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 10289:2014 là gì?

Tiêu chuẩn TCVN 10289:2014 được ban hành bởi Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ vào năm 2014, với tên đầy đủ là “Tủ giữ lạnh thương mại – Hiệu suất năng lượng”.

Tiêu chuẩn này quy định các mức hiệu suất năng lượng tối thiểu (MEPS) dành cho tủ giữ lạnh dùng để bán và trưng bày thực phẩm, nhằm thúc đẩy sử dụng thiết bị tiết kiệm điện.

Tiêu chuẩn đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả 2010 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2022), đặc biệt khi kết hợp với Quyết định 24/2018/QĐ-TTg về danh mục thiết bị phải dán nhãn năng lượng và áp dụng mức hiệu suất tối thiểu. Các tủ giữ lạnh thương mại không đạt chuẩn sẽ bị cấm nhập khẩu, sản xuất và kinh doanh, giúp thị trường loại bỏ thiết bị lạc hậu, lãng phí năng lượng. Việc áp dụng tiêu chuẩn không chỉ giúp doanh nghiệp giảm hóa đơn tiền điện hàng tháng mà còn góp phần vào mục tiêu quốc gia giảm cường độ tiêu thụ năng lượng theo các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu.

2. Phạm vi áp dụng và phân loại tủ giữ lạnh thương mại theo tiêu chuẩn

TCVN 10289:2014 áp dụng cho các tủ giữ lạnh thương mại có dung tích lớn hơn 100 lít, dùng để trưng bày và bảo quản thực phẩm, đồ uống tại các điểm bán lẻ, siêu thị mini, nhà hàng hoặc kho lạnh.  

Phạm vi bao gồm tủ trưng bày mở (open type), tủ kín (closed type), tủ đứng, tủ nằm ngang với nhiệt độ bảo quản từ 0°C đến 10°C cho tủ mát và dưới -15°C cho tủ đông. Tiêu chuẩn tham chiếu các định nghĩa từ TCVN 9982-1 (ISO 23953-1) về từ vựng và TCVN 9982-2 (ISO 23953-2) về phân loại, yêu cầu thử nghiệm. Việc phân loại rõ ràng giúp xác định chính xác mức hiệu suất năng lượng áp dụng, đồng thời liên kết với Nghị định 21/2023/NĐ-CP về quản lý sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đảm bảo thiết bị phải đạt chứng nhận hợp quy trước khi lưu hành.

Xem thêm: Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5730:2008 là gì? những điều cần biết

3. Các yêu cầu kỹ thuật chính và phương pháp đánh giá hiệu suất năng lượng

Yêu cầu kỹ thuật trong TCVN 10289:2014 được xây dựng dựa trên chỉ số tổng điện năng tiêu thụ hàng ngày (TEC – Total Energy Consumption) chia cho tổng diện tích bề mặt trưng bày (TDA – Total Display Area), tính bằng kWh/(ngày·m²).  

Phương pháp xác định hiệu suất năng lượng được tham chiếu từ TCVN 10290:2014, bao gồm thử nghiệm trong phòng kiểm tra với điều kiện môi trường ổn định (nhiệt độ 25°C, độ ẩm 60%). Các bước thực hiện quy trình thử nghiệm như sau:

Bước 1: Lắp đặt tủ trong phòng thử nghiệm đạt tiêu chuẩn, đảm bảo không có nguồn nhiệt bên ngoài ảnh hưởng.

Bước 2: Đặt tải thử nghiệm (gói M-package) vào tủ theo vị trí quy định, mô phỏng thực tế trưng bày thực phẩm.

Bước 3: Thực hiện chu kỳ đóng mở cửa theo lịch trình chuẩn (ví dụ: mở 10 giây, đóng 230 giây), đo điện năng tiêu thụ liên tục trong 24 giờ.

Bước 4: Tính toán TEC và TDA, sau đó xác định chỉ số hiệu suất năng lượng (EEI hoặc tương đương) để so sánh với mức MEPS trong bảng quy định.

Bước 5: Cấp nhãn năng lượng từ 1 đến 5 sao, trong đó 5 sao là hiệu quả cao nhất, và lập biên bản chứng nhận để sử dụng trong công bố hợp quy.

Tiêu chuẩn còn yêu cầu sử dụng gas lạnh thân thiện môi trường (như R290, R600a), hệ thống chiếu sáng LED tiết kiệm và lớp cách nhiệt hiệu quả để giảm tổn thất nhiệt, từ đó nâng cao hiệu suất tổng thể.

Xem thêm: Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6082:1995 là gì? Ý nghĩa

4. Lợi ích áp dụng và liên hệ với hệ thống pháp luật hiện hành về năng lượng

Việc tuân thủ TCVN 10289:2014 mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt, với thiết bị đạt chuẩn có thể tiết kiệm 20-50% điện năng so với tủ cũ, giúp chuỗi bán lẻ lớn giảm chi phí vận hành hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Theo Quyết định 24/2018/QĐ-TTg (sửa đổi bởi Quyết định 05/2022/QĐ-TTg), từ giai đoạn áp dụng bắt buộc, thiết bị không đạt MEPS bị loại khỏi thị trường. Doanh nghiệp vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, với mức phạt từ 50 triệu đến 200 triệu đồng tùy trường hợp. Trong thực tế, nhiều thương hiệu lớn đã điều chỉnh sản phẩm đạt 4-5 sao theo tiêu chuẩn này, tăng khả năng cạnh tranh và dễ dàng tham gia các dự án công cộng yêu cầu thiết bị tiết kiệm năng lượng.

5. Câu hỏi thường gặp về TCVN 10289:2014

TCVN 10289:2014 có bắt buộc áp dụng cho tất cả tủ giữ lạnh thương mại tại Việt Nam không?

Có, TCVN 10289:2014 là tiêu chuẩn bắt buộc áp dụng theo Quyết định 24/2018/QĐ-TTg và các văn bản liên quan về dán nhãn năng lượng, MEPS. Doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh tủ giữ lạnh thương mại phải đảm bảo thiết bị đạt mức hiệu suất tối thiểu quy định để được cấp phép lưu hành.  

Phương pháp thử nghiệm hiệu suất năng lượng theo TCVN 10289:2014 khác gì so với các tiêu chuẩn quốc tế?

Tiêu chuẩn TCVN 10289:2014 dựa trên ISO 23953 nhưng được điều chỉnh phù hợp điều kiện Việt Nam, sử dụng TCVN 10290:2014 để xác định TEC và TDA. So với ISO, tiêu chuẩn Việt Nam nhấn mạnh chu kỳ đóng mở cửa thực tế và tải thử nghiệm M-package, giúp phản ánh chính xác hơn cách sử dụng tại các cửa hàng Việt Nam.  

Làm thế nào để kiểm tra tủ giữ lạnh thương mại có đạt TCVN 10289:2014?

Doanh nghiệp cần đưa tủ đến phòng thử nghiệm được chỉ định bởi Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng hoặc đơn vị được công nhận để thực hiện thử nghiệm theo TCVN 10290:2014. Quy trình bao gồm đo TEC trong 24 giờ, tính TDA, so sánh với bảng MEPS, sau đó cấp chứng nhận hợp quy.  

Nếu tủ giữ lạnh cũ không đạt chuẩn thì doanh nghiệp nên làm gì?

Doanh nghiệp nên đánh giá hiện trạng tủ, sau đó lập kế hoạch thay thế hoặc nâng cấp bằng thiết bị đạt TCVN 10289:2014 để tuân thủ quy định bắt buộc. Việc thay thế giúp tiết kiệm điện dài hạn và tránh phạt theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP.  

Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về việc áp dụng TCVN 10289:2014 cho dự án kinh doanh hoặc nhập khẩu thiết bị, hãy liên hệ ACC Vũng Tàu ngay hôm nay để được hỗ trợ toàn diện về thủ tục pháp lý và kỹ thuật liên quan đến tiêu chuẩn này.