ACC Vũng Tàu

Di chúc không hợp pháp là gì? Đây là một câu hỏi quan trọng đối với bất kỳ ai muốn lập di chúc để phân chia tài sản theo ý nguyện của mình. Một di chúc không hợp pháp có thể dẫn đến tranh chấp gia đình, mất hiệu lực pháp lý hoặc không được công nhận bởi tòa án, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người thừa kế. Hiểu rõ các quy định pháp luật về di chúc giúp bạn đảm bảo ý nguyện của mình được thực hiện đúng cách. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các trường hợp khiến di chúc không hợp pháp theo pháp luật Việt Nam, đồng thời cung cấp hướng dẫn cụ thể để tránh rủi ro. Cùng ACC Vũng Tàu tìm hiểu để bảo vệ quyền lợi của bạn!

1. Di chúc không hợp pháp là gì?

Di chúc không hợp pháp khi nó không thể hiện được ý chí chủ quan của người lập di chúc và vi phạm các quy định của pháp luật. Khi di chúc không hợp pháp sẽ ảnh hưởng rất lớn đến khả năng thừa kế phần di sản cho người lập di chúc để lại. Theo pháp luật quy định, để di chúc được xem là hợp pháp thì cần đáp ứng các điều kiện tại Điều 630 Bộ luật dân sự năm 2015 như sau:

• Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;
• Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
• Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
• Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
• Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.
• Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.

Có thể tóm lại rằng, nếu di chúc không đảm bảo một trong các điều kiện trên sẽ được xác định là di chúc không hợp pháp. Ví dụ: bản di chúc được lập bằng miệng, có hai người làm chứng cho việc này nhưng sau 05 ngày làm việc ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng không được công chứng, chứng thực theo quy định thì bản di chúc này là không hợp pháp.

Như vậy, để một bản di chúc hợp pháp cần đáp ứng nhiều yếu tố khác nhau, người lập di chúc cần nắm rõ những quy định này qua sự hỗ trợ của chuyên viên pháp lý hoặc luật sư để chắc chắn ý chí của mình thể hiện trong di chúc sẽ được công nhận.

>>> Xem thêm Di chúc có phải là giao dịch dân sự không?

2. Hình thức của di chúc

Bộ luật dân sự hiện hành quy định có hai hình thức lập di chúc được ghi nhận hợp pháp là di chúc bằng văn bản và di chúc miệng. Mỗi hình thức đều có những quy định riêng biệt, đặc thù nhằm bảo vệ ý chỉ của người lập di chúc và quy định của pháp luật.

• Đối với di chúc bằng văn bản. Gồm 4 loại:

• Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng (Điều 633 Bộ luật dân sự 2015): Người lập di chúc phải tự viết và ký vào bản di chúc. Việc lập di chúc bằng văn bản không có người làm chứng phải tuân theo quy định về nội dung của di chúc theo Điều 631 Bộ luật này.
• Di chúc bằng văn bản có người làm chứng (Điều 633 Bộ luật dân sự 2015): Trường hợp người lập di chúc không tự mình viết bản di chúc thì có thể tự mình đánh máy hoặc nhờ người khác viết hoặc đánh máy bản di chúc, nhưng phải có ít nhất là hai người làm chứng. Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt những người làm chứng; những người làm chứng xác nhận chữ ký, điểm chỉ của người lập di chúc và ký vào bản di chúc. Việc lập di chúc bằng văn bản có người làm chứng phải tuân theo quy định tại Điều 631 và Điều 632 của Bộ luật này.
•  Di chúc bằng văn bản có công chứng (Điều 635 Bộ luật dân sự 2015): Người lập di chúc có thể yêu cầu công chứng bản di chúc
•  Di chúc bằng văn bản có chứng thực (Điều 635 Bộ luật dân sự 2015): Người lập di chúc có thể yêu cầu chứng thực bản di chúc.

Ngoài nội dung của di chúc thì hình thức cũng là một yếu tố quyết định rằng di chúc có hợp pháp hay không. Hậu quả pháp lý của một bản di chúc không hợp pháp sẽ ảnh hưởng đến số phận của phần di sản và hơn hết là những người thừa kế trong di chúc đó.

3. Người không được công chứng, chứng thực di chúc

Đối với hình thức di chúc bằng văn bản có loại di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực nếu người lập di chúc yêu cầu. Để đảm bảo tính khách quan và minh bạch thì pháp luật cũng đề ra quy định những chủ thể sau đây sẽ không được công chứng, chức thực di chúc. Điều 637 Bộ luật dân sự 2015 quy định rõ công chứng viên, người có thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp xã không được công chứng, chứng thực đối với di chúc nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

• Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc.
• Người có cha, mẹ, vợ hoặc chồng, con là người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật.
• Người có quyền, nghĩa vụ về tài sản liên quan tới nội dung di chúc.

4. Thủ tục lập di chúc

Lập di chúc là một thủ tục cực kỳ quan trọng, ảnh hưởng rất lớn đến khả năng nhận thừa kế của các thành viên trong gia đình. Thế nên Bộ luật dân sự đã quy định một thủ tục vô cùng chặt chẽ để đảm bảo tính pháp lý cho thủ tục này. Tại Điều 636 Bộ luật dân sự 2015 quy định Việc lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã phải tuân theo thủ tục sau đây:

• Người lập di chúc tuyên bố nội dung của di chúc trước công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã phải ghi chép lại nội dung mà người lập di chúc đã tuyên bố. Người lập di chúc ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc sau khi xác nhận bản di chúc đã được ghi chép chính xác và thể hiện đúng ý chí của mình. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã ký vào bản di chúc.
• Trường hợp người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ được thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng.

>>> Xem thêm Mẫu biên bản công bố di chúc tại đây

5. Câu hỏi thường gặp

Làm gì nếu di chúc bị giả mạo?
Nếu nghi ngờ di chúc bị giả mạo, bạn cần thu thập bằng chứng như chữ ký không đúng hoặc nội dung bị sửa đổi, sau đó nộp đơn yêu cầu tòa án tuyên bố di chúc vô hiệu, theo Điều 633 Bộ luật Dân sự 2015. Tòa án có thể yêu cầu giám định chữ ký hoặc tài liệu liên quan để xác minh. Liên hệ ACC Vũng Tàu để được hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ và đại diện pháp lý nhằm bảo vệ quyền lợi của bạn.

Hậu quả của di chúc không hợp pháp là gì?
Hậu quả của di chúc không hợp pháp là mất hiệu lực pháp lý, dẫn đến việc tài sản được phân chia theo quy định của pháp luật về thừa kế không di chúc, theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015. Tài sản sẽ được chia cho các thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất (vợ, chồng, con, cha mẹ) hoặc các hàng thừa kế tiếp theo nếu không có hàng thứ nhất. Liên hệ ACC Vũng Tàu để được tư vấn chi tiết về cách xử lý trong trường hợp này.

Di chúc có thể sửa đổi sau khi lập không?
Theo Điều 638 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có quyền sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ di chúc bất kỳ lúc nào nếu còn đủ năng lực hành vi dân sự. Di chúc mới nhất sẽ thay thế di chúc cũ, nhưng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về hình thức và nội dung. Nếu di chúc sửa đổi không đáp ứng các điều kiện này, nó có thể bị coi là không hợp pháp.

Hiểu rõ di chúc không hợp pháp là gì và các quy định liên quan là bước quan trọng để đảm bảo ý nguyện của bạn được thực hiện đúng cách và tránh các tranh chấp pháp lý không đáng có. Việc lập di chúc đúng quy định pháp luật, với sự hỗ trợ của các chuyên gia pháp lý, sẽ giúp bạn bảo vệ quyền lợi của mình và những người thừa kế.Liên hệ ACC Vũng Tàu ngay hôm nay để được tư vấn pháp lý chuyên sâu, từ việc lập di chúc hợp pháp đến xử lý các tranh chấp phát sinh, nhằm bảo vệ tài sản và ý nguyện của bạn một cách an toàn và hiệu quả!