ACC Vũng Tàu

Nghĩa trang Hàng Dương là một trong những địa điểm lịch sử và tâm linh quan trọng nhất tại Côn Đảo. Nơi đây không chỉ là nơi yên nghỉ của hàng vạn chiến sĩ cách mạng và người yêu nước Việt Nam mà còn là chứng nhân lịch sử đầy đau thương và hào hùng của dân tộc ta. Trong nội dung bài viết dưới đây, hãy cùng ACC Vũng Tàu tìm hiểu thông tin về Nghĩa trang Hàng Dương – Nơi an nghỉ của các anh hùng.

1. Giới thiệu chung về nghĩa trang Hàng Dương 

• Nghĩa trang Hàng Dương là một phần tích hợp trong Khu di tích Quốc gia đặc biệt – Nhà tù Côn Đảo, đồng thời cũng là nghĩa trang lớn nhất tại Côn Đảo.
• Nghĩa trang Hàng Dương là nơi chôn cất hàng nghìn người yêu nước, các chiến sĩ cách mạng bị tù đày trong nhà tù Côn Đảo giai đoạn 1862-1975. Đặc biệt, đây cũng là nơi yên nghỉ của nữ anh hùng Võ Thị Sáu, liệt sĩ cách mạng Lê Hồng Phong, anh hùng Cao Văn Ngọc, Nguyễn An Ninh,… Ngoài ra, còn có hơn 1000 ngôi mộ không tên tuổi do bị giặc chôn cất qua loa.
• Nghĩa trang Hàng Dương gồm 4 khu A, B, C, D với tổng diện tích hơn 19.000 m2, mỗi khu gắn với từng giai đoạn lịch sử khác nhau. Qua nhiều lần tôn tạo, nghĩa trang Hàng Dương đã được xây dựng khang trang hơn, tượng đài chính giữa được thiết kế với hình dáng cách điệu từ các nấm mồ và bia mộ với chiều cao 21,6 m.
• Năm 2012, Nghĩa trang Hàng Dương đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích Quốc gia Đặc biệt. Những hình ảnh nghĩa trang Hàng Dương mang lại cho du khách khi đến đây những cảm xúc đau thương về những năm tháng lịch sử, xen lẫn trong sự tự hào về đất nước dân tộc. Từ đó vực dậy để tiếp nối những truyền thống anh hùng của dân tộc.

>>>> Xem thêm Những biểu tượng nổi tiếng tại thành phố biển Vũng Tàu tại bài viết sau đây. 

2. Lịch sử hình thành nghĩa trang Hàng Dương

Sau khi xâm lược và đặt ách đô hộ ở Việt Nam, thực dân Pháp đã biến Côn Đảo thành “địa ngục trần gian”, là nơi giam cầm, tra tấn những người yêu nước. Theo Ban quản lý Di tích quốc gia đặc biệt – Nhà tù Côn Đảo, ước tính có khoảng 20.000 chiến sĩ cách mạng đã hy sinh tại Côn Đảo, được chôn cất sơ sài tại khu vực Chuồng Bò, rồi Nghĩa trang hàng Keo. Từ năm 1934 và nhất là sau khủng bố trắng năm 1941, thực dân Pháp chôn cất những người yêu nước, các chiến sĩ cách mạng đã hy sinh tại Nghĩa trang Liệt sĩ Hàng Dương.

Đến cuối năm 1944, thực dân Pháp mở rộng nghĩa trang về phía Nam, tức khu B hiện nay. Hài cốt lớp tù nhân kháng chiến chống Pháp (1945-1954) được chôn kế tiếp từ đồi cát chạy dài xuống phía Đông Nam, nơi có các phần mộ của Anh hùng Võ Thị Sáu, Anh hùng Cao Văn Ngọc, Anh hùng Lưu Chí Hiếu…

Từ năm 1992, Nghĩa trang Liệt sĩ Hàng Dương là nơi quy tập hài cốt các anh hùng liệt sĩ, chiến sĩ cách mạng và những người yêu nước đã hy sinh tại Côn Đảo từ các nghĩa trang khu Chuồng Bò, Hàng Keo về cùng an nghỉ với đồng đội.

Ngày nay, Nghĩa trang Liệt sĩ Hàng Dương là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng và lịch sử Đảng sống động mà bất kỳ ai đến với Côn Đảo đến thăm viếng đều không khỏi xúc động, xen lẫn niềm khâm phục, tự hào về lớp lớp thế hệ yêu nước cha ông đi trước.

>>>> Xem thêm Các di tích lịch sử văn hóa ở Bà Rịa – Vũng Tàu tại đây.

3. Cách di chuyển đến Nghĩa trang Hàng Dương

Từ trung tâm Côn Đảo đến nghĩa trang Hàng Dương có khoảng cách rất gần, chỉ khoảng 650 m nên bạn có thể đi bộ hoặc di chuyển bằng xe máy, ô tô nếu có nhiều đồ. Bạn sẽ đi về hướng tây nam lên Phan Chu Trinh hướng Nguyễn An Ninh khoảng 120m, sau đó rẽ trái vào Nguyễn An Ninh đi khoảng 500m và điểm đến sẽ ở bên trái 44m.

Đến thăm Nghĩa trang Hàng Dương, bạn không chỉ khâm phục sự kiên cường, gian khổ của những anh hùng cách mạng mà còn là sự tự hào, tự tôn dân tộc, từ đó cố gắng hơn trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước để xứng đáng với những công lao mà thế hệ trước đã hi sinh rất nhiều mới có được.

4. Hành trình thăm viếng nghĩa trang Hàng Dương – Nơi an nghỉ của các anh hùng

Bố cục tổng thể

Sau khi tôn tạo và xây dựng lại vào năm 1992, tổng thể nghĩa trang được chia làm 4 khu vực:

• Khu A: Gồm 688 ngôi mộ (7 mộ tập thể) , 91 ngôi mộ đã có tên và 597 ngôi mộ vẫn chưa xác định được danh tính. Đa số là các phần mộ chiến sĩ từ trước 1945, trong đó có mộ của liệt sĩ cách mạng, cố tổng bí thư Lê Hồng Phong; Nhà yêu nước, nhà báo, nhà văn Nguyễn An Ninh.
• Khu B nghĩa trang Hàng Dương: Với 695 ngôi mộ (17 mộ tập thể) , khu vực B của nghĩa trang có 276 mộ có tên và 419 mộ khuyết danh. Đa số là các phần mộ ở  giai đoạn 1945 – 1960, trong đó có mộ của nữ anh hùng Võ Thị Sáu và anh hùng Cao Văn Ngọc.
• Khu C: Khu vực này có 373 ngôi mộ (1 mộ tập thể) trong đó 332 mộ có tên và 41 mộ khuyết danh. Đa số các phần mộ từ năm 1960 – 1975, tại đây có ngôi mộ của anh hùng Lê Văn Việt.
• Khu D: Gồm 157 ngôi mộ, trong đó 14 mộ có tên và 144 mộ khuyết danh. Đặc biệt mộ khu D được quy tập các mộ từ Hòn Cau và Hàng Kẹo về

Những kiến trúc đặc biệt tại nghĩa trang Hàng Dương

Trong khuôn viên nghĩa trang còn có nhiều kiến trúc với những ý nghĩa đặc biệt được người nghệ sĩ tạo ra gửi gắm vào điển hình là 3 tác phẩm điêu khắc: Bức tượng trao áo, “Bất khuất” và “Hy vọng”.

• Bức tượng trao áo: Tượng cao 9m, nặng 25 tấn được khởi công xây dựng vào ngày 16/7/1980. Dưới chân tượng có ghi lại dòng chữ “Vĩnh biệt đồng chí”, tượng miêu tả lại hành động cảm động trao áo của ông Vũ Văn Hiếu cho Cố tổng bí thư Lê Duẩn trước khi anh dũng hy sinh trước bệnh tật và những đòn tra tấn của quân địch. 

• Một kiến trúc nổi bật khác tại nghĩa trang Hàng Dương mang cái tên “Bất khuất”, đây là tác phẩm của nhà điêu khắc Đào Hải Châu. Tác phẩm dài 22m và cao 3.2m, miêu tả lại những tù nhân đang giúp đỡ, nương tựa lẫn nhau chiến đấu chống lại  gông cùm, xiềng xích của giặc xâm lược. Tác phẩm không những kể được một câu chuyện đầy xúc động về sự đoàn kết của tù nhân chính trị, vừa khắc họa được ý chí đấu tranh kiên cường, không chịu khuất phục trước những khó khăn của cuộc sống tù đầy

• “Hy vọng” là tác phẩm của nhà điêu khắc Phan Gia Hưng; Tượng cao 5m, tạc một người con gái Việt đang đứng hiên ngang trước gió biển, trên tay thả chim bồ câu, biểu tượng của sự tự do, của hòa bình, của tình thần lạc quan, luôn tràn đầy hy vọng như khác họa lại hình ảnh Chị Sáu – người con gái cách mạng anh hùng của dân tộc

Thắp hương tại mộ chị Võ Thị Sáu

Không chỉ đặc biệt về sự linh thiêng, nghĩa trang Hàng Dương còn có quy trình đi lễ, thăm viếng rất khác với những nghĩa trang khác. Theo quan niệm của mỗi người, cách thức đi lễ phụ thuộc vào cách cúng bái của họ nhưng theo kinh nghiệm được truyền lại, thăm viếng tại nghĩa trang Hàng Dương nên đi cả ngày và đêm. Ban ngày du khách sẽ thắp hương tưởng nhớ đến các anh hùng liệt sĩ tại nghĩa trang và ban đêm là lúc đi lễ người anh hùng đất đỏ Võ Thị Sáu.

Vào ban ngày, khi bước vào nghĩa trang, du khách sẽ làm lễ chính ngay tượng đài trung tâm, sau đó mới thắp hương mộ các anh hùng chiến sĩ cách mạng theo thứ tự các khu. Chú ý bạn không được thắp hương tại mộ chị Võ Thị Sáu. Sau khi đã thăm viếng xong, du khách có thể đi tham quan các nơi khác của Côn Đảo hay về nghỉ ngơi để đến tối quay lại nghĩa trang lần nữa.

Về đêm, trước khi đến mộ chị Sáu, mọi người đừng quên lễ tại đài tưởng niệm trước, đi vào giờ Tý được xem là thích hợp nhất. Nếu du khách mang theo nhiều đồ thì nên đến sớm một chút vì thời gian này rất đông người đến đi lễ và chú ý không chen lấn, xô đẩy.

5. Kinh nghiệm thăm viếng nghĩa trang Hàng Dương

Theo kinh nghiệm chia sẻ của người dân khi thăm viếng nghĩa trang nên đi theo 2 lịch trình thăm viếng ban ngày và ban đêm: Ban ngày viếng mộ các anh hùng cách mạng, riêng mộ cô Sáu thì nên viếng vào ban đêm. Bạn có thể tự chuẩn bị đồ lễ hoặc mua ở các cửa hàng dọc trên đường đến nghĩa trang, đồ lễ có thể là hoa quả, bánh trái, hoa tươi, hàng mã, gương lược,… Bạn có thể chuẩn bị các đồ lễ đặc biệt như quần áo bộ đội, mũ tai bèo, gói chè, bao thuốc, hoa để lễ ở Đài tưởng niệm, còn riêng với đồ lễ cho cô Sáu, có thể chọn nón lá, tiền vàng, gương lược, nước suối, hoa trắng,…

• Lịch trình thăm viếng ban ngày: Đầu tiên, du khách sẽ đến thắp hương tại  Lễ đài tưởng niệm sau đó lần lượt đi thắp hương cho các khu mộ tại nghĩa trang Hàng Dương theo thứ tự lần lượt từ A – D: Khu A (viếng mộ các anh hùng liệt sĩ, viếng mộ liệt sĩ cách mạng Lê Hồng Phong, nhà yêu nước Nguyễn An Ninh) – Khu B (viếng mộ các anh hùng cách mạng, viếng mộ anh hùng Cao Văn Ngọc, lưu ý không viếng mộ chị Sáu) – Khu C (viếng mộ các chiến sĩ cách mạng, viếng mộ anh hùng Lê Văn Việt) – Khu D (do khu vực này ở khá sâu bên trong, có khá ít người thăm viếng, nên du khách có thể tới thắp hương hoặc không)
• Lịch trình thăm viếng nghĩa trang Hàng Dương về đêm: Đầu tiên du khách vẫn tiếp tục thắp hương trước ở đài tưởng niệm, sau đó sẽ đến Thăm viếng, cầu nguyện ở  mộ chị Võ Thị Sáu.

>>>> Tham khảo Trải nghiệm lịch sử qua các hiện vật tại Bảo tàng Bà Rịa – Vũng Tàu tại đây.

6. Câu hỏi thường gặp 

Nghĩa trang Hàng Dương ở đâu?

Nghĩa trang nằm trên địa phận của huyện Côn Đảo, cách trung tâm thị trấn khoảng 2.5km. Đây là địa điểm không thể tách rời khỏi khu di tích lịch sử Quốc gia nhà tù Côn Đảo. Quy mô của nghĩa trang lên đến 20ha, chia làm 4 khu vực, mỗi khu vực đều được phân chia theo từng giai đoạn gắn liền với những thay đổi lớn trong lịch sử của đất nước. Nghĩa trang mở cửa miễn phí tất cả các ngày từ 7h – 22h cho du khách tới tham quan, kính viếng.

Khi nào là thời điểm thích hợp để đến thăm Nghĩa trang Hàng Dương?

• Bạn có thể đến thăm Nghĩa trang Hàng Dương vào bất kỳ thời điểm nào trong năm. Tuy nhiên, những ngày lễ lớn như 2/9, 30/4, hoặc các ngày kỷ niệm lịch sử là những dịp thích hợp để bạn đến viếng và tỏ lòng thành kính.

Vì sao Nghĩa trang Hàng Dương lại đặc biệt?

• Vị trí đắc địa: Nghĩa trang tọa lạc trên một ngọn đồi cao, hướng nhìn ra biển, tạo nên một khung cảnh vô cùng thanh bình và trang nghiêm.
• Kiến trúc độc đáo: Các ngôi mộ được xây dựng theo nhiều kiểu dáng khác nhau, thể hiện sự đa dạng về văn hóa và tôn giáo.
• Giá trị lịch sử: Nghĩa trang Hàng Dương là minh chứng sống động cho những hy sinh cao cả của các thế hệ cha anh đi trước.

Nên chuẩn bị gì khi đến thăm Nghĩa trang Hàng Dương?

• Trang phục: Nên mặc trang phục lịch sự, kín đáo và thoải mái.
• Hoa tươi: Bạn có thể mang theo hoa tươi để dâng lên các anh hùng liệt sĩ.

Hy vọng thông qua nội dung bài viết ACC Vũng Tàu cung cấp đã giúp quý độc giả có những thông tin bổ ích về Nghĩa trang Hàng Dương – Nơi an nghỉ của các anh hùng.