ACC Vũng Tàu

Chức năng nhiệm vụ của Chi cục Hải quan đóng vai trò cốt lõi trong việc quản lý hoạt động xuất nhập khẩu, đảm bảo tuân thủ pháp luật và thúc đẩy giao thương quốc tế. Là một bộ phận trực thuộc hệ thống hải quan Việt Nam, Chi cục Hải quan chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát hàng hóa và phương tiện vận tải tại các cửa khẩu, cảng biển, sân bay. Với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại toàn cầu, vai trò của cơ quan này ngày càng được khẳng định. Để hiểu rõ hơn về các chức năng, nhiệm vụ cụ thể, hãy cùng ACC Vũng Tàu khám phá qua bài viết chi tiết dưới đây.

1. Chức năng nhiệm vụ của Chi cục Hải quan là gì?

Chi cục Hải quan là đơn vị trực thuộc Cục Hải quan tỉnh, liên tỉnh hoặc thành phố trực thuộc trung ương, thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về hải quan tại địa bàn được phân công. Theo Luật Hải quan số 54/2014/QH13, Chi cục Hải quan có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát hàng hóa, thu thuế và thực hiện các chính sách thương mại. Phần này sẽ phân tích chi tiết các chức năng, nhiệm vụ cụ thể, giúp độc giả nắm rõ hoạt động của cơ quan này.

• Thực hiện thủ tục hải quan và giám sát hàng hóa: Chi cục Hải quan tiếp nhận, xử lý hồ sơ hải quan và thực hiện các thủ tục liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập – tái xuất, gia công và chế xuất. Công việc này bao gồm kiểm tra hồ sơ, đối chiếu thông tin khai báo với thực tế hàng hóa, đảm bảo tuân thủ quy định tại Nghị định 08/2015/NĐ-CP và Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC). Quy trình giám sát được thực hiện tại các địa điểm như cửa khẩu, cảng biển, kho ngoại quan, sử dụng công nghệ hiện đại như máy soi container để đảm bảo tính chính xác và minh bạch.
  
• Kiểm soát phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại: Chi cục Hải quan áp dụng các biện pháp kiểm soát để ngăn chặn buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa và gian lận thương mại, theo quy định tại Điều 88 Luật Hải quan số 54/2014/QH13. Công tác này bao gồm kiểm tra, khám xét hàng hóa, phương tiện vận tải khi có dấu hiệu vi phạm, phối hợp với công an, bộ đội biên phòng để xử lý các vụ việc phức tạp. Theo Báo cáo của Tổng cục Hải quan năm 2024, các Chi cục Hải quan đã phát hiện và xử lý hơn 15.000 vụ vi phạm, góp phần bảo vệ an ninh quốc gia.

• Thu thuế và các khoản thu khác: Chi cục Hải quan chịu trách nhiệm thu thuế xuất nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng và các khoản thu khác theo Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13 và Thông tư 12/2015/TT-BTC. Công việc này bao gồm kiểm tra tính chính xác của số thuế khai báo, xử lý các trường hợp gian lận thuế và đảm bảo nguồn thu ngân sách. Ví dụ, tại Chi cục Hải quan Cảng Vũng Tàu, số thu thuế năm 2024 đạt hơn 5.000 tỷ đồng, đóng góp lớn vào ngân sách nhà nước.
  
• Kiểm tra chuyên ngành và kiểm định hàng hóa: Chi cục Hải quan thực hiện kiểm tra tiêu chuẩn, chất lượng, kiểm dịch và vệ sinh an toàn thực phẩm đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, theo Nghị định 74/2018/NĐ-CP. Quá trình kiểm định được tiến hành tại các địa điểm được chỉ định, với sự hỗ trợ của các thiết bị chuyên dụng. Ví dụ, hàng thực phẩm nhập khẩu phải được kiểm tra vệ sinh an toàn trước khi lưu thông, đảm bảo sức khỏe người tiêu dùng.
  
• Thống kê và báo cáo hoạt động hải quan: Chi cục Hải quan thu thập, phân tích và báo cáo số liệu về hoạt động xuất nhập khẩu, phương tiện vận tải theo Quyết định 65/2015/QĐ-TTg. Các báo cáo này phục vụ công tác quản lý nhà nước, xây dựng chính sách và đánh giá xu hướng thương mại. Theo thống kê năm 2024, kim ngạch xuất nhập khẩu qua các Chi cục Hải quan đạt hơn 700 tỷ USD, tăng 15% so với năm trước.

2. Quy trình thực hiện thủ tục hải quan tại Chi cục Hải quan

Quy trình thủ tục hải quan tại Chi cục Hải quan được xây dựng minh bạch, rõ ràng theo Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC) và Nghị định 59/2018/NĐ-CP. Quy trình này giúp doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ hải quan hiệu quả, giảm thiểu thời gian và chi phí. Dưới đây là các bước chi tiết.

• Bước 1: Nộp hồ sơ hải quan: Doanh nghiệp nộp hồ sơ qua hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS hoặc trực tiếp tại Chi cục Hải quan. Hồ sơ bao gồm tờ khai hải quan, hóa đơn thương mại, hợp đồng mua bán, giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) và các giấy tờ liên quan, theo Điều 16 Thông tư 38/2015/TT-BTC. Hồ sơ phải được nộp trước khi hàng hóa đến cửa khẩu để tránh chậm trễ. Ví dụ, tại Chi cục Hải quan Cảng Đình Vũ (Hải Phòng), hệ thống điện tử giúp xử lý hơn 1.000 tờ khai mỗi ngày.
  
• Bước 2: Kiểm tra hồ sơ và phân luồng tờ khai: Chi cục Hải quan kiểm tra thông tin khai báo và phân luồng tờ khai thành luồng xanh (thông quan ngay), luồng vàng (kiểm tra hồ sơ bổ sung) và luồng đỏ (kiểm tra thực tế hàng hóa). Hệ thống quản lý rủi ro tự động đảm bảo tính minh bạch, theo Nghị định 08/2015/NĐ-CP. Theo Tổng cục Hải quan, khoảng 60% tờ khai thuộc luồng xanh, giúp tiết kiệm thời gian cho doanh nghiệp.
  
• Bước 3: Kiểm tra thực tế hàng hóa (nếu có): Đối với tờ khai luồng đỏ, Chi cục Hải quan kiểm tra thực tế hàng hóa tại cảng, kho ngoại quan, sử dụng máy soi hoặc kiểm tra thủ công, theo Điều 29 Thông tư 38/2015/TT-BTC. Quy trình này đảm bảo thông tin khai báo khớp với thực tế, phát hiện các hành vi gian lận. Ví dụ, tại Chi cục Hải quan Cảng Cái Mép, việc kiểm tra container giúp phát hiện nhiều lô hàng khai báo sai.
  
• Bước 4: Thuế và thông quan hàng hóa: Sau khi kiểm tra, Chi cục Hải quan xác định số thuế phải nộp, doanh nghiệp nộp thuế qua ngân hàng hoặc kho bạc. Chi cục cấp phép thông quan theo Nghị định 59/2018/NĐ-CP, với thời gian không quá 2 giờ (hàng xuất khẩu) và 12 giờ (hàng nhập khẩu). Hàng hóa sau đó được phép lưu thông hoặc chuyển đến địa điểm tiếp theo.
  
• Bước 5: Kiểm tra sau thông quan: Chi cục Hải quan có thể kiểm tra sau thông quan tại trụ sở doanh nghiệp trong vòng 5 năm kể từ ngày thông quan, theo Điều 78 Luật Hải quan số 54/2014/QH13. Công tác này giúp phát hiện gian lận thuế, khai báo sai, đảm bảo tuân thủ pháp luật. Năm 2024, các cuộc kiểm tra sau thông quan đã thu hồi hơn 1.000 tỷ đồng tiền thuế truy thu.

>>> Xem thêm bài viết Nhân viên kinh doanh xuất nhập khẩu là gì? Các công việc và mức lương tại đây. 

3. Vai trò của Chi cục Hải quan trong thương mại quốc tế

Chi cục Hải quan đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và thị trường quốc tế, hỗ trợ tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) như CPTPP, EVFTA. Phần này phân tích vai trò của Chi cục Hải quan trong việc thúc đẩy thương mại và bảo vệ lợi ích quốc gia.

• Hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các hiệp định thương mại: Chi cục Hải quan hướng dẫn doanh nghiệp xin cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) để hưởng ưu đãi thuế quan, theo Nghị định 31/2018/NĐ-CP. Ví dụ, hàng dệt may xuất khẩu sang EU cần C/O để được giảm thuế từ 12% xuống 0%. Công tác này giúp tăng sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.
  
• Đảm bảo an ninh kinh tế và chủ quyền quốc gia: Chi cục Hải quan kiểm tra, giám sát hàng hóa, phương tiện vận tải để ngăn chặn buôn lậu, vận chuyển hàng cấm, theo Nghị định 01/2015/NĐ-CP về phạm vi địa bàn hoạt động hải quan. Năm 2024, các Chi cục Hải quan đã tịch thu nhiều lô hàng ma túy, vũ khí trái phép, bảo vệ an ninh quốc gia.
  
• Thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính: Chi cục Hải quan áp dụng công nghệ thông tin như VNACCS/VCIS, giảm thời gian thông quan, theo Quyết định 628/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển ngành Hải quan đến năm 2030. Mô hình hải quan số giúp doanh nghiệp nộp hồ sơ trực tuyến, tiết kiệm chi phí và thời gian.

4. Lợi ích của việc tuân thủ thủ tục hải quan

Việc tuân thủ thủ tục hải quan không chỉ giúp doanh nghiệp tránh vi phạm pháp luật mà còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Phần này sẽ phân tích các lợi ích khi doanh nghiệp phối hợp tốt với Chi cục Hải quan.

• Tăng cường uy tín và năng lực cạnh tranh: Doanh nghiệp tuân thủ thủ tục hải quan được đánh giá cao về uy tín, dễ dàng hợp tác với các đối tác quốc tế. Theo Nghị định 08/2015/NĐ-CP, các doanh nghiệp ưu tiên (AEO) được hưởng nhiều ưu đãi như thông quan nhanh, giảm kiểm tra. Ví dụ, các doanh nghiệp lớn như Samsung, Vinamilk thường xuyên được ưu tiên nhờ tuân thủ tốt.
  
• Giảm thiểu rủi ro pháp lý: Tuân thủ thủ tục hải quan giúp doanh nghiệp tránh các hình phạt hành chính, truy thu thuế hoặc tịch thu hàng hóa, theo Nghị định 128/2021/NĐ-CP. Điều này đặc biệt quan trọng với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu quy mô lớn, nơi sai sót có thể gây thiệt hại hàng tỷ đồng.
  
• Tận dụng ưu đãi từ các FTA: Doanh nghiệp tuân thủ quy định về xuất xứ hàng hóa có thể tận dụng ưu đãi thuế quan từ các FTA, theo Nghị định 31/2018/NĐ-CP. Ví dụ, hàng thủy sản xuất sang Nhật Bản qua CPTPP được giảm thuế từ 7% xuống 0%, giúp tăng lợi nhuận.

5. Câu hỏi thường gặp

Dưới đây là các câu hỏi thường gặp về chức năng nhiệm vụ của Chi cục Hải quan, kèm câu trả lời chi tiết.

• Chi cục Hải quan có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính không?

Có, Chi cục Hải quan có quyền lập biên bản, tạm giữ hàng hóa, phương tiện vi phạm và xử lý theo Điều 88 Luật Hải quan số 54/2014/QH13 và Nghị định 128/2021/NĐ-CP. Các vi phạm như khai báo sai, buôn lậu sẽ bị phạt tiền hoặc tịch thu hàng hóa. Quy trình xử lý đảm bảo minh bạch, công bằng.

• Doanh nghiệp cần chuẩn bị những giấy tờ gì khi làm thủ tục hải quan?

Doanh nghiệp cần tờ khai hải quan, hóa đơn thương mại, hợp đồng mua bán, giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), giấy phép nhập khẩu (nếu có), theo Thông tư 38/2015/TT-BTC. Hồ sơ có thể nộp qua VNACCS/VCIS hoặc trực tiếp. Doanh nghiệp nên kiểm tra kỹ để tránh sai sót, gây chậm trễ.

• Thời gian thông quan hàng hóa tại Chi cục Hải quan là bao lâu?

Theo Nghị định 59/2018/NĐ-CP, thời gian thông quan không quá 2 giờ (hàng xuất khẩu) và 12 giờ (hàng nhập khẩu), trừ trường hợp kiểm tra thực tế. Hệ thống phân luồng tự động giúp xử lý nhanh, đặc biệt với luồng xanh. Doanh nghiệp cần phối hợp để đảm bảo quy trình suôn sẻ.

• Chi cục Hải quan có hỗ trợ doanh nghiệp về các hiệp định thương mại tự do không?

Có, Chi cục Hải quan hướng dẫn xin cấp C/O để hưởng ưu đãi thuế quan theo các FTA, theo Nghị định 31/2018/NĐ-CP. Doanh nghiệp được hỗ trợ kiểm tra xuất xứ hàng hóa, tư vấn quy định liên quan, giúp tận dụng tối đa lợi ích từ CPTPP, EVFTA.

• Chi cục Hải quan có kiểm tra hàng hóa sau khi thông quan không?

Có, Chi cục Hải quan thực hiện kiểm tra sau thông quan trong 5 năm kể từ ngày thông quan, theo Điều 78 Luật Hải quan số 54/2014/QH13. Công tác này nhằm phát hiện gian lận thuế, khai báo sai, đảm bảo tuân thủ pháp luật. Doanh nghiệp cần lưu trữ hồ sơ đầy đủ để phối hợp kiểm tra.

Chức năng nhiệm vụ của Chi cục hải quan là gì? là  đóng vai trò không thể thiếu trong việc quản lý hoạt động xuất nhập khẩu, đảm bảo tuân thủ pháp luật và thúc đẩy thương mại quốc tế. Với các chức năng như thực hiện thủ tục hải quan, kiểm soát buôn lậu, thu thuế và hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA, cơ quan này góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế và an ninh quốc gia. Để được tư vấn chi tiết về thủ tục hải quan hoặc hỗ trợ pháp lý, hãy liên hệ ACC Vũng Tàu để nhận giải pháp chuyên nghiệp và hiệu quả.

>>> Xem thêm bài viết Mã HS trong xuất nhập khẩu là gì? Cách tra cứu mã HS tại đây.